Kunnen we helpen?
02 april 2021

Werk samen aan de lichtjes in de tunnel!

Interview met Patrick van Hees, geluksexpert, oprichter van het CHAP Happiness Institute en auteur van vier boeken over geluk.

Het ideaal van Aevitae is het bijdragen aan gelukkige en gezonde medewerkers. Vooral in deze periode is dit voor veel werkgevers een uitdaging. Hoe zorgen we voor gelukkige medewerkers in tijden van Corona?

Als iemand het kan weten is het geluksexpert Patrick van Hees, founding partner en het internationale gezicht van het CHAP Happiness Institute. Patrick is spreker, schrijver en coach op het gebied van geluk. Hij studeerde als een van de eersten ter wereld gelukswetenschap in Cambridge, publiceerde vier bestsellers over geluk en organiseert al bijna twintig jaar masterclasses over geluk en leiderschap. 

Wij hadden het geluk dat wij Patrick mochten interviewen over zijn kijk op geluk en hoe dit kan worden toegepast in een tijd die veel aanpassingsvermogen van ons vraagt.

 

Patrick, wij kunnen denk ik wel stellen dat het jouw missie is om mensen te helpen bij het vinden van geluk?
Absoluut! Voor veel mensen is gelukkig zijn hun ultieme wens en ik voel me bevoorrecht dat ik daaraan bij mag dragen door wetenschappelijke inzichten te vertalen naar de praktijk.

Wat heeft jou geïnspireerd om gelukswetenschap te gaan studeren in Cambridge?
Omdat de meeste mensen gelukkig willen zijn, leek het daarom een van de belangrijkste onderwerpen om te studeren, zodat ik vervolgens mensen met die opgedane kennis concreet kan helpen. De keuze voor Cambridge werd ingegeven door het internationale aspect, het feit dat een aantal world leaders op het gebied van geluksonderzoek daar lesgeven en het feit dat Cambridge voor mij een van de mooiste steden ter wereld is.

 

Deze vraag krijg je wellicht vaker, maar we zijn toch nieuwsgierig. Welk cijfer geef jij, als geluksexpert, je eigen geluk?
Een 9,5. Ik vind het belangrijk om de inzichten over geluk ook daadwerkelijk zelf toe te passen en dat lukt gelukkig goed in de praktijk, ook in coronatijd.

 

Jij bent niet de enige die hoog scoort op geluk. Nederland staat al jaren rond de zesde plaats op de lijst van gelukkige landen volgens het World Happiness Report. Hoe komt het volgens jou dat wij zo een gelukkig volk zijn?
In vergelijking met andere landen zijn we een welvarend en democratisch land. We hebben man-/vrouwgelijkheid en goede geestelijke gezondheidszorg. Natuurlijk kunnen al deze aspecten ook in Nederland nog beter, maar in vergelijking met andere landen doen we het over het algemeen gewoon beter. Dat verklaart waarom wij gemiddeld gelukkiger zijn dan de inwoners van de meeste andere landen.


Ondanks deze hoge score heeft één op de zes werkenden in ons land last van burn-out verschijnselen. Is dit te verklaren?
Dit zijn over het algemeen vaak hardwerkende, loyale, ambitieuze mensen die weinig autonomie ervaren. Ook perfectionistisch zijn, te weinig waardering ontvangen, niet goed kunnen ontspannen en moeilijk ‘nee’ kunnen zeggen typeert velen. Het aantal mensen met burn-out verschijnselen is de laatste jaren nog verder opgelopen. Als we dit kunnen verminderen, zal het gemiddeld geluk in Nederland naar verwachting verder toenemen. Een burn-out gun je niemand. Het kost een werkgever gemiddeld € 60.000, dus hierbij geldt ook zeker: voorkomen is beter dan genezen. Onderzoek suggereert dat gelukkige medewerkers beter bestand zijn tegen een burn-out. Zo’n investering in geluk verdient zich dus heel makkelijk terug.

 

Een van jouw bekende uitspraken is Geluk is geen magie, het is maatwerk. Kun je dit toelichten?
Steeds meer werkgevers willen investeren in het geluk van de medewerkers. Je ziet echter nog vaak dat er een ‘one size fits all’-oplossing wordt aangeboden. De hele afdeling moet bijvoorbeeld een mindfulness-workshop volgen, of er is een vitaliteitsweek. De medewerkers die al mindful en vitaal zijn, zijn hier niet mee geholpen. Maar wellicht hebben zij juist hulp nodig om meer te genieten of om hun sociale contacten beter te onderhouden. Wij brengen het geluk van medewerkers in kaart met behulp van de CHAP (Cambridge Happiness Profiler). Daarmee maak je geluk meetbaar en kun je op maat gerichte geluksacties voorstellen. Daarmee heb je veel minder verspilling én de medewerker is veel gemotiveerder om ergens mee aan te gaan werken. Daarnaast blijken mensen zo’n persoonlijk geluksrapport te ervaren als een cadeau van de werkgever.

 

Het woord werken komt een aantal keren voorbij. Mogen we hieruit concluderen dat gelukkig(er) worden ook hard werken is?
Voor de een meer dan voor de ander, je hebt natuurlijk ook natuurtalenten. Dat hangt mede af van je huidige geluksniveau, je omstandigheden en aanleg. En soms ook met onverwerkte negatieve emoties uit het verleden.

 

In de CHAP test wordt er gekeken naar deze onderliggende gelukvoorspellers. Wat als je veel voorspellers tegen je hebt zoals negatieve emoties uit het verleden of het verlies van dierbaren?
Dan is het voor jou waarschijnlijk wat moeilijker (maar niet onmogelijk) om gelukkig te zijn. Een psycholoog kan jou wellicht helpen om, als je dat nog niet zelf hebt gedaan, zaken uit verleden te verwerken. Vanuit de positieve psychologie kijken wij, zonder je mogelijke problemen te negeren, daarnaast ook sterk naar wat wél al goed gaat en waarop je verder kunt bouwen. Waar ben je wel goed in bijvoorbeeld? Vaak blijken die zaken je ook te kunnen helpen om beter met je problemen om te gaan. Het blijkt keer op keer dat mensen veel meer veerkracht in zich hebben dan ze in eerste instantie denken.
 

Jouw laatste boek, De Cambridge Happiness Profiler, is gebaseerd op de ‘Geluk is D.O.M.-theorie’. Wat houdt dit in?
Geluk is D.O.M. staat voor de drie bouwstenen voor geluk: Doelen, Oplaadpunten en Mensen. Ze kunnen alle drie afzonderlijk geluk brengen, maar voor duurzaam geluk op langere termijn heb je ze alle drie nodig op voldoende niveau. Doelen staat voor in hoeverre je zelf actief achter het stuur van je eigen leven gaat zitten (in plaats van dat je jezelf beschouwt als speelbal van de omstandigheden). Oplaadpunten zorgen voor het ontstressen en het bijtanken van energie. De derde bouwsteen ‘Mensen’ staat voor alle sociale verbinding. Bij veel werknemers zit het grootste probleem overigens in de oplaadpunten.

 

Wat veel mensen als oplaadpunten beschouwen (bepaalde sporten, uit eten of vakanties), zijn momenteel niet mogelijk vanwege de maatregelen. Hoe ontdekken we nieuwe oplaadpunten?
Wandelen, fietsen, dansen, thuis fitnessoefeningen doen, kan allemaal nog steeds, je moet er nu misschien alleen wat meer moeite voor doen. Het kan helpen om je oplaadpunten onder te verdelen in actieve en passieve en lichamelijke en geestelijke oplaadpunten. Veel mensen zijn nu bijvoorbeeld weer meer gaan lezen in coronatijd, dat is mooi. Je hebt nu wat meer tijd om een lange brief te sturen of iedere avond een oude vriend(in) of die leuke ex-collega op te bellen om bij te kletsen. En wandelen kun je nog steeds prima met iemand samen doen, dat blijkt ook beter voor je geluk te zijn dan in je eentje wandelen met een stappenteller. Daarnaast zitten oplaadpunten ook bijvoorbeeld in kunnen genieten van de mooie dingen die er ook nog steeds zijn. Het voorjaar dat in de natuur ontluikt, het roodborstje in het park, een leuk gesprek, mooie muziek. Wij trainen mensen ook hoe ze meer kunnen genieten.


In een recent artikel op LinkedIn heb je het over het licht in de tunnel in plaats van aan het eind van de tunnel. Vinden wij mensen het lastig om de lichtjes in de tunnel te vinden?
Veel mensen worden nu een beetje slaaf van de toekomst: ‘ik kan pas gelukkig zijn als corona voorbij is.’ Ja, er is licht aan het einde van de tunnel, maar er is ook licht IN de tunnel. Met behulp van een persoonlijk CHAP geluksrapport kun je in kaart brengen op welke gebieden je het goed doet, qua geluk, en waar je verbeterpotentieel zit. Ook krijg je dan al wat eerste verbetertips. Vervolgens kun je dan, eventueel samen met je leidinggevende of een coach, een plan maken waarmee je je kans op geluk vergroot.

 

Jij stelt dat gelukkige mensen dankbaar zijn en dat je dankbaar zijn kunt trainen. Wat zijn jouw tips?
Een bekende vorm die goed onderzocht is, is dat je een keer in de week aan het eind van de dag drie dingen opschrijft waar je die dag dankbaar voor bent. Maar je kunt dit ook in teamverband doen, laat iedereen iets benoemen waar hij of zij dankbaar voor is aan het begin van een overleg. Dat kan van alles zijn: een mooie zonsondergang, dat je een dak boven je hoofd hebt, lieve mensen om je heen, dat je een goede werkgever hebt, dat je een leuk gesprek hebt gehad met een collega of een klant. Zorg wel dat je steeds iets anders benoemt. Dit helpt je hersenen om meer te scannen naar positieve dingen in je leven die al goed gaan, en verkleint ook het gevoel van jaloezie naar anderen toe. En daarmee draagt het dus bij aan meer geluk.

 

Hoe kan een werkgever het geluk van zijn medewerkers nog meer stimuleren?
Ik denk dat je ze uiteindelijk het beste helpt door ze een persoonlijk geluksrapport aan te bieden. Geluk gaat natuurlijk verder dan de werkvloer, dus daarom kijk je met zo’n geluksrapport ook naar de hele persoon en niet alleen naar de werksituatie. Dat zou te beperkt zijn. Daarnaast blijkt dat als je als werkgever binnen het werk bijvoorbeeld zoveel mogelijk beslisruimte geeft (waardoor het gevoel van autonomie voor de werkgever toeneemt), zingeving biedt, ruimte biedt om te ‘socializen’ en waardering toont, dat dat ook belangrijke stimulansen zijn voor het geluk van de medewerker.

 

Bedankt voor deze fijne tips Patrick! Als afsluiter zijn wij erg benieuwd: Welk cliché over geluk vind jij in de praktijk erg kloppend?
'Geluk is biijven verlangen naar wat je al hebt'. Sommige mensen hebben de neiging om, bewust of onbewust, steeds te denken dat ze pas gelukkig kunnen zijn als er iets in hun omstandigheden verandert (groter huis, promotie op het werk, andere baan etc.). Het blijkt dat omstandigheden over het algemeen niet zo heel veel zeggen over hoe gelukkig iemand is. Het gaat veel meer om twee andere dingen: je gedrag en je gedachten. En die kun je beïnvloeden, met de juiste inzichten en hulp.